Çocuk kitabı illüstrasyonu nedir? Aşamaları

İllüstrasyon, bir hikayeyi, mesajı, fikri görsel olarak anlatma sanatıdır.

Çocuk kitapları illüstrasyonları, yazılı veya yazısız (ki bunlara sessiz kitaplar diyoruz, metni yoktur) çocuk hikayelerini görsel olarak anlatma sanatıdır. Ve çocuk kitabının olmazsa olmazlarıdır.

Bir kitabı resimleme aşamalarından bahsetmek gerekirse kendi tecrübelerime göre sırasıyla :

  • Öncelikle hikayeyi okurum. Hatta 3 kere okurum. İlkinde normal okur gibi, sonra karakterlere odaklanarak, sonra da sahnelere odaklanarak.
  • Hikayenin temasını belirlerim (Bilimkurgu mu, şiir mi, gerçek hayat kesiti mi?)
  • Temayı belirledikten sonra bu temaya uygun renk ve çizim tarzını belirlerim. Yaş grubuna göre çocukların daha rahat algılayabileceği tarzı seçmek önemlidir. (Örneğin 0-3 yaş bir hikaye ise çok fazla renk tonu detayı girmemek gerekiyor. Sahneler de yine çok karışık olmamalı. Örneğin 3 yaş grubu için çizdiğimiz bir elma ile 9 yaş ve üzeri için çizdiğimiz elma farklıdır.)
  • Varsa yazarın/editörün brieflerini gözden geçiririm ( Sahneler ve karakterlerle ilgili yazarın / editörün bir fikri, tanımı olabilir. )
  • Tüm bu veriler ışığında karakterleri tasarlarım. Mesela karakter çok titiz biri ise bu titizlik görselliğe de yansımalıdır, ceketi jilet gibi saçları taranmış olmalıdır gibi. Karakter tasarımı bir illüstratör için ciddi emek gerektiren unsurlardan birisidir. İllüstratör adeta çizmeden önce o karakterin içine girer. Çocuk kitaplarında çocuklar kendilerini bu karakterlerle özdeşleştirecekleri için karakterlerin tasarım aşamasında hikaye dışında okur yaşı/profili vs. kesinlikle dikkate alınmalıdır. İşin içine biraz pedagoji biraz da nöroloji giriyor. Hangi yaş grubunun hangi renkleri sevip sevmediğinden tutup tüm detayları gözden geçiriyoruz, bunun için uzun araştırmalar da yapıyoruz. Hele bu bir hayali karakterse ya da hayvan karakteriyse işimiz daha da zorlaşıyor. Örneğin karakter bir kurbağa ise bu kurbağa nasıl bir kurbağadır, dişi midir, erkek midir, insansı bir kurbağa mıdır (insanların yaptığı şeyleri yapıyorsa insansı çizilmelidir.) nerede yaşar, ne yer, başına ne gelmiş vs. Ona göre tasarlıyoruz.

 

Resimli kitaplarda

  • Hangi sayfaya hangi metin gelecekse o sayfalarda anlatan hikayeyi betimleyen, tamamlayan, pekiştiren sahne çizimleri yapılır. Birebir metinde anlatılan şeyi çizme zorunluluğu yoktur. Metinde çocuğun üzgün olduğu yazmayabilir ama üzgün çocuk çizdiğimizde çocuğun üzgünlüğü görselden okunur. Ya da yazarın hiç yazmadığı bir ufak detay illüstratörün inisiyatifiyle eklenebilir. Pencereden bakan bir kedi, ağacın arkasına saklanmış bir kuş, bunların hikayede yeri yoktur ama bu tip hoş detaylar çocukların dikkatini çeker. Ya da metinde kuş geçer ama kuş görselde çizilmez, sadece bir ağaç vardır. O kuşun o ağaçta gizlenmiş olduğunu anlayabilirsiniz. Söz konusu kitap ansiklopedik bilgi içeren bir resimli kitapsa, teknik bir konu anlatılıyorsa çocukların yaş grubuna göre anlayacağı biçimde o konuyu çizeriz. Kalbi anlatıyorsak kalp çizimi, bir motorun çalışması anlatılıyorsa çalışan bir motor gibi. Fakat unutulmamalıdır ki gerçekçi bir çizimin çocukların yaş grubuna göre anlaşılır bir biçimde çizilmesi hiç de kolay bir iş değildir. Bazen basit gibi görünen çizimler detaylı çizimlerden çok daha fazla zaman alabilir. Burada çizilecek şey belli olsa bile her çizerin o çizimi yorumlayışı ve detaylandırışı farklıdır. Herkesin çizdiği kalbin farklı stilde olması gibi. Aynı şarkının farklı yorumcular tarafından yorumlanması gibi. Mesela bazen bize yayınevlerinden brief metin gelir bunu çizin diye. Her çizer aynı sahneyi çizer ama sonuç birbirinden çok farklı olur. Baktığınızda verdiği tat başka olur. A illüstratörün çizimi B’ninkine benzemez. Burada illüstratörün sanatı bu farklı yorumlayışında gizlidir. Ayrıca bu tip teknik konuların anlatıldığı kitaplardaki bir zorluk da mantıksal bir hata yapmamak için örneğin bir organ/belli bir çiçek/mimari yapı/eser vs. çizimi için saatlerce araştırma yapabiliyoruz. Kalbin damarlarını yanlış çizmemek için onlarca kaynak araştırıyoruz vs.

Hikaye kitaplarında ise

  • Hangi sahnelerin resimleneceği belirlenir, kitaba eşit olarak da dağıtmayı planlayarak (eğer olabiliyorsa) sahneler belirlenir ve çizilir. Genelde hikayede anlatılan olay çizimi yer alır.

 Özetlersek resimli çocuk kitaplarına illüstrasyon

Hikayeyi metin yanısıra görsel olarak da anlatan,

  • Hikayeyi metin olmadan da anlatabilen (sessiz kitaplar) – metne ihtiyaç bile yoktur.
  • Metnin anlatmadığını görselle anlatarak metni tamamlayan, metni zenginleştiren
  • Yazılı metni, anlattığı hikayenin de ötesine geçirebilen her türlü görsel çalışmalardır. Örnek vermek isterim, bazen çizim o kadar güzel olur ki yazar metni illüstrasyona uyacak biçimde değiştirir.